Jeśli z komina słychać huk albo szum, z wylotu lecą iskry lub płomienie, a ściany komina robią się bardzo gorące, prawdopodobnie zapaliła się sadza. Zadzwoń pod 112, wygaś palenisko bez użycia wody i zamknij dopływ powietrza do pieca. Nie czekaj, aż sadza „sama się wypali”. Po pożarze nie rozpalaj w piecu, dopóki kominiarz nie sprawdzi przewodu.
Temperatura w płonącym przewodzie może przekroczyć 1000°C. Komin, który nie był projektowany na takie obciążenie, może popękać, a ogień może przejść na strop, więźbę dachową albo poddasze.
Jak rozpoznać pożar sadzy w kominie
Pożar sadzy rzadko przebiega po cichu. Najczęstsze objawy to:
- głośny szum, buczenie albo huk w kominie, przypominający pracę silnika,
- iskry, płomienie lub gęsty dym z wylotu komina,
- bardzo gorące ściany komina, także na piętrze i na strychu,
- swąd spalenizny w pomieszczeniach,
- trzaski i odpadające kawałki rozżarzonej sadzy w palenisku.
Iskry z komina – czy to normalne?
Pojedyncze iskry przy rozpalaniu kominka suchym drewnem mogą się zdarzyć. Długi strumień iskier, płomień nad kominem albo iskry, którym towarzyszy szum i rosnąca temperatura komina, to sygnał alarmowy. W takiej sytuacji postępuj jak przy pożarze sadzy.
Tlenie się sadzy
Sadza może się też tlić bez widocznego płomienia. Objawy są wtedy mniej wyraźne: komin długo pozostaje gorący mimo wygaszonego paleniska, czuć zapach spalenizny, a z wylotu wydobywa się dym. To również wymaga reakcji, bo tlenie się może w każdej chwili przejść w gwałtowny pożar.
Co robić podczas pożaru sadzy
Zasady poniżej odpowiadają zaleceniom komend Państwowej Straży Pożarnej.
- Zadzwoń pod 112. Podaj dokładny adres i powiedz, że pali się sadza w kominie. Nawet jeśli pożar wydaje się niewielki, strażacy sprawdzą, czy ogień nie przeszedł na konstrukcję budynku.
- Wygaś palenisko bez wody. Jeśli możesz to zrobić bezpiecznie, wyjmij żar do metalowego pojemnika i wynieś na zewnątrz albo przysyp go piaskiem.
- Zamknij dopływ powietrza do pieca od dołu (drzwiczki popielnika, regulator) i, jeśli to możliwe, od góry (szyber).
- Zamknij drzwi i okna w pomieszczeniu z piecem, żeby ograniczyć dopływ powietrza.
- Odsuń od komina przedmioty palne na wszystkich kondygnacjach i na strychu.
- Obserwuj komin na całej wysokości, zwłaszcza na strychu, czy nie pojawiają się pęknięcia, dym lub żar. Przekaż te informacje strażakom.
- Jeśli ogień lub dym rozprzestrzenia się w budynku, wyjdź z domu razem z domownikami i nie wracaj do przyjazdu straży.
Czego nie robić
| Błąd | Dlaczego jest niebezpieczny |
|---|---|
| Wlewanie wody do pieca lub komina | Z 1 litra wody powstaje około 1700 litrów pary. Gwałtowny wzrost ciśnienia i schłodzenie rozgrzanych ścianek mogą rozsadzić komin. |
| Otwieranie drzwiczek pieca i wyczystek | Dodatkowe powietrze podsyca ogień. Z wyczystki może wypaść płonąca sadza. |
| Wchodzenie na dach | Grozi upadkiem i poparzeniem. To zadanie dla straży pożarnej. |
| Czekanie, aż sadza się wypali | Nie da się przewidzieć, jak długo potrwa pożar ani czy komin go wytrzyma. |
| Rozpalanie w piecu tego samego dnia | Komin mógł zostać uszkodzony, a pęknięcia nie zawsze widać od razu. |
Jak długo wypala się sadza w kominie?
To jedno z częstszych pytań, ale nie ma na nie jednej odpowiedzi. Czas zależy od ilości sadzy i smoły, dopływu powietrza, przekroju i wysokości przewodu. Właśnie dlatego nie warto czekać i obserwować. Decyzję o dalszych działaniach podejmują strażacy na miejscu.
Skąd się bierze pożar sadzy
Sadza i smoła osadzają się w przewodzie przy niepełnym spalaniu paliwa. Zwykle nie wynika to z jednej przyczyny, tylko z kilku nawyków naraz:
- palenie mokrym drewnem, które obniża temperaturę spalin i zwiększa ilość smoły,
- palenie odpadami, plastikiem, lakierowanym drewnem, płytami meblowymi,
- długie palenie „na przyduszonym” powietrzu, żeby opał starczył na dłużej,
- przewód zbyt duży lub zbyt chłodny dla urządzenia, w którym spaliny szybko się wychładzają,
- zbyt rzadkie czyszczenie przewodu.
Wystarczy kilkumilimetrowa warstwa sadzy, żeby przy mocniejszym rozpaleniu doszło do zapłonu.
Wypalanie sadzy w kominie – dlaczego nie robić tego samemu
W internecie można znaleźć porady, żeby „wypalić komin” mocnym ogniem albo specjalnym preparatem. Celowe wywołanie pożaru sadzy to ryzyko dokładnie takich samych uszkodzeń, jak przy pożarze przypadkowym. Preparaty do spalania w palenisku mogą ograniczać narastanie osadów, ale nie zastępują mechanicznego czyszczenia przewodu.
Co zrobić po pożarze sadzy
Gdy straż zakończy działania, przed ponownym rozpaleniem:
- Zamów kontrolę przewodu u kominiarza. Trzeba sprawdzić drożność, szczelność i stan techniczny komina, a także elementy budynku przy kominie (strop, więźba, ocieplenie).
- Zleć czyszczenie przewodu z resztek sadzy i smoły.
- Ustal przyczynę. Jeśli przewód jest nieszczelny, popękany albo nie pasuje do urządzenia, kominiarz zaproponuje sposób naprawy. Możliwe rozwiązania to m.in. wkład kominowy, frezowanie albo szlamowanie komina, zależnie od stanu przewodu i urządzenia.
- Zgłoś szkodę ubezpieczycielowi i zachowaj dokumenty: notatkę ze zdarzenia, protokół kominiarski, zdjęcia uszkodzeń.
Przykład (hipotetyczny)
Komin murowany z lat 80., kocioł węglowy wymieniony niedawno na kominek z wkładem. Po pożarze sadzy na strychu widać rysę na ścianie komina. W takiej sytuacji kominiarz zwykle sprawdza szczelność przewodu i ocenia, czy wystarczy naprawa, czy potrzebny jest nowy wkład odporny na pożar sadzy. Rozpalanie przed tą oceną to ryzyko, że następny pożar przejdzie przez pęknięcie na drewnianą konstrukcję dachu.
Jak zmniejszyć ryzyko pożaru sadzy
- pal tylko suchym, sezonowanym drewnem albo paliwem dopuszczonym przez producenta urządzenia,
- nie pal odpadów,
- nie dławij nadmiernie powietrza w palenisku,
- czyść przewody od palenisk na paliwo stałe co najmniej raz na 3 miesiące w okresie ich użytkowania, zgodnie z § 34 rozporządzenia MSWiA,
- raz w roku zleć kontrolę przewodów (art. 62 Prawa budowlanego),
- zamontuj czujkę dymu i czujkę czadu – więcej w artykule gdzie zamontować czujnik czadu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy pożar sadzy w kominie jest groźny?
Tak. Temperatura w przewodzie może przekroczyć 1000°C, co grozi pęknięciem komina i przeniesieniem ognia na strop, dach lub poddasze.
Czy można ugasić pożar sadzy wodą?
Nie. Woda gwałtownie zamienia się w parę, co może rozsadzić komin. Palenisko wygasza się bez wody, np. wyjmując żar do metalowego pojemnika albo przysypując go piaskiem.
Gorący komin – co robić?
Jeśli komin jest wyraźnie gorętszy niż zwykle i słychać szum lub widać iskry, postępuj jak przy pożarze sadzy: zadzwoń pod 112, wygaś palenisko i zamknij dopływ powietrza.
Czy po pożarze sadzy trzeba wzywać kominiarza?
Tak. Przed ponownym rozpaleniem kominiarz powinien sprawdzić stan techniczny i szczelność przewodu oraz wyczyścić go z pozostałości sadzy.
Dlaczego zapala się sadza w kominie?
Najczęściej z powodu nagromadzenia sadzy i smoły przy paleniu mokrym drewnem, odpadami albo na przyduszonym powietrzu oraz zbyt rzadkiego czyszczenia przewodu.
Na zakończenie
Pożar sadzy wymaga szybkiej reakcji: 112, wygaszenie paleniska bez wody i zamknięcie dopływu powietrza. Po zdarzeniu najważniejsze jest sprawdzenie komina, zanim znów rozpalisz. Jeśli potrzebujesz kontroli przewodu po pożarze sadzy albo chcesz ustalić, czy komin pasuje do Twojego urządzenia, skontaktuj się z Zakładem Kominiarskim Kominiarczyk.
